Eklem protezi nedir?
Eklem yüzeyleri kıkırdakla kaplıdır. Kıkırdak zamanla incelip yer yer tamamen kalktığında kemik yüzeyler birbirine sürtünür; hareket ağrılı hale gelir ve eklem işlevini kaybeder.
Protez cerrahisinde yıpranmış eklem yüzeyleri çıkarılır ve yerlerine metal ile özel plastik bileşenlerden oluşan yapay yüzeyler yerleştirilir. Amaç, kemik yüzeylerin birbirine sürtünmesini ortadan kaldırarak ağrıyı azaltmak ve hareketi geri kazandırmaktır.
Uygulama diz ve kalçada en yaygındır; omuz gibi diğer eklemlerde de seçilmiş olgularda gündeme gelir.
Diz protezi ameliyatı
Diz protezi, ileri evre diz kireçlenmesinde en sık başvurulan cerrahi yöntemdir. Yıpranmış eklem yüzeyleri çıkarılarak yerine uygun ölçüde bileşenler yerleştirilir.
Uygulama iki biçimde olabilir:
- Total diz protezi: Eklemin tüm yüzeyleri değiştirilir. Yıpranma dizin geneline yayıldığında tercih edilir.
- Kısmi (unikondiler) protez: Yalnız yıpranmış bölüm değiştirilir. Hasarın dizin tek bölmesiyle sınırlı olduğu seçilmiş olgularda gündeme gelir.
Hangi yöntemin uygun olduğu; yıpranmanın yaygınlığı, bağların durumu, dizdeki eğrilik ve kişinin aktivite beklentisi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Diz sorunlarının tümü için bkz. diz cerrahisi.
Kalça protezi ameliyatı
Kalça eklemi, uyluk kemiğinin başı ile leğen kemiğindeki yuvadan oluşan bir top-yuva eklemidir. Bu yapının yıpranması kasık ve kalça bölgesinde ağrıya, yürüme mesafesinde kısalmaya ve ayakkabı giymek gibi günlük hareketlerde zorlanmaya yol açar.
Kalça protezinde hem uyluk kemiğinin başı hem de yuva yüzeyi değiştirilir. Kalça protezi yalnız kireçlenmede değil; avasküler nekroz ve bazı kalça kırıklarından sonra da gündeme gelebilir.
Kalça bölgesinin diğer sorunları için kalça cerrahisi sayfasına bakabilirsiniz.
Protez kararı nasıl verilir?
Protez kararı yalnız röntgen görüntüsüne bakılarak verilmez. Değerlendirmede şunlar birlikte ele alınır:
- Ağrının günlük yaşama etkisi: Yürüme mesafesi, merdiven kullanımı, gece ağrısı, uyku bölünmesi.
- Ameliyat dışı tedavilerden alınan yanıt: Egzersiz, fizik tedavi, kilo yönetimi ve eklem içi uygulamalar denenmiş mi.
- Görüntüleme bulguları: Eklem aralığının daralması, kemik değişiklikleri, dizilim bozukluğu.
- Kişinin yaşı, beklentisi ve genel sağlık durumu.
Röntgende ileri kireçlenme görülen bir hasta günlük yaşamında zorlanmıyorsa protez zorunlu değildir. Karar, görüntüden çok kişinin yaşam kalitesine bakılarak verilir.
Ameliyat öncesi ve sonrası süreç
-
Değerlendirme
Muayene, görüntüleme ve ameliyat dışı seçeneklerin gözden geçirilmesi; kararın hastayla birlikte verilmesi.
-
Ameliyat öncesi hazırlık
Genel sağlık değerlendirmesi, kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi ve gerekli tetkiklerin tamamlanması.
-
Ameliyat
Yıpranmış eklem yüzeylerinin çıkarılıp uygun ölçüdeki bileşenlerin yerleştirilmesi.
-
Rehabilitasyon ve takip
Hareket ve güçlendirme programı; düzenli kontrollerle iyileşmenin izlenmesi.
Sık sorulan sorular
Diz protezi ameliyatı için yaş sınırı var mı?
Protez ne kadar dayanır?
Ameliyattan sonra ne zaman yürüyebilirim?
Kısmi diz protezi mi total protez mi daha iyi?
Protez ameliyatından sonra spor yapabilir miyim?
Protez yerine başka seçenek var mı?
Tedaviyi uygulayan hekim
Prof. Dr. Melih Malkoç
Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; uzmanlık eğitimini Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tamamladı, 2015'te doçent unvanını aldı.
Özgeçmişin tamamı →Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavi önerisi yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararı, muayene ve görüntüleme sonrasında hekim tarafından kişiye özel verilir.